ابن‌قيم جوزى « 1 » مىنگارد : « مسلمانان با گفتن اللَّه اكبر ، از قدوم رسول اسلام به وجد و شوق معنوى آمده ، به ميزان اخلاصشان او را احاطه و تمجيدها كردند ؛ تا اين‌كه اين آيه برپيامبر نازل‌گرديد : . . . وَ إِنْ تَظاهَرا عَلَيْهِ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلاهُ وَ جِبْرِيلُ وَ صالِحُ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمَلائِكَةُ بَعْدَ ذلِكَ ظَهِيرٌ » « 2 » اسناد موجود در كتاب‌هاى سيره و حديث ، اين گفتهء ابن‌اسحاق را تأييد مىكند كه محمّد ، رسول‌اللَّه صلى الله عليه و آله ، پس از ورود به قبا ، در منزل « كلثوم‌بن هِدْم » اقامت گزيد و در بسيارى از اوقات ، جهت ديدار با ياران ، در خانهء « سعدبن خيثمه » رحل اقامت مىگزيد . ابن‌سعد در اين خصوص نظر داده كه : « روايت صحيح نزد ما نيز همين است » . « 3 » نك : خانه‌هاى مدينه ، خانهء سعد ، خانهء كلثوم . قريهء قبا ، پس از ورود محمّد رسول‌اللَّه صلى الله عليه و آله و متعاقب آن مهاجرين ، به صورت مهمترين و نخستين پايگاه تجمّع مسلمانان مهاجر مكّى و انصار مدنى در آمد و نيروى پراكندهء معنوى ، متمركز و تحت رهبرى مستقيم قرار گرفت . قبا ديگر براى مسلمانان روستايى خاموش و سرد نبود . ايمان و شوق ، وحدت‌بخش ماده و معنى شده بود . اين پايگاه معنوىِ توحيد و اشراق وحدت ، يا آخرين منزلگاه هجرت ، پيشگام همهء آثارى شد كه بر هجرت مترتّب گرديد و هجرت را با همهء برداشت‌ها و تعاريف متعدّدش ، زينت‌بخش نام قبا نمود . و هجرت ، اساس تاريخ‌گذارى در اسلام را با قبا توأمان ساخت و آن را يادآور نخستين روز ورود محمّد ، رسول‌اللَّه صلى الله عليه و آله در تاريخ و جغرافيا و معنويت

--> ( 1 ) . زاد المعاد ، ج 2 ، ص 54 ( 2 ) . تحريم : 4 ؛ « و اگر با هم برآزار او اتفاق كنيد ، باز خداوند يار و نگهبان اوست و جبرئيل امين و مردان صالح با ايمان و فرشتگان حق يار و مددكار او هستند . » ( 3 ) . الطبقات الكبرى ، ج 3 ، ص 240